Atina’da Alekos Fassianos’un Dünyası

Atina’da sanatın izini sürmek, antik dönemden çok daha fazlasıyla karşılaşmak demek. Şehrin çağdaş sanatındaki en önemli isimlerden biri Alekos Fassianos. Kendine özgü figürleri ve renkleriyle tanınan Fassianos’un sanatında Atina, gündelik hayat ve Yunan kültürünün izleri önemli bir yer tutuyor.

Alekos Fassianos Museum, Atina’da sanatçının çocukluğunun izlerini taşıyan mahallede yer alıyor. Müzenin bulunduğu yapı Fassianos ailesine ait bir ev ve sanatçının aile geçmişiyle de doğrudan bağlantılı. Fassianos, yakın arkadaşı mimar Kyriakos Krokos ile birlikte yapıyı eserlerini barındıracak bir müzeye dönüştürüyor. Bu nedenle bina da en az içindeki eserler kadar Fassianos’un hikâyesinin bir parçası. Üç kata yayılan müzede resimlerinin yanı sıra mobilyalar, seramikler, lambalar, kitap illüstrasyonları ve tasarımlar da yer alıyor. Böylece Fassianos’un farklı alanlara yayılan üretimini aynı mekânda görmek mümkün.

Fassianos’un dünyasında geçmiş hiçbir zaman yalnızca geçmişte kalmıyor. Antik Yunan’ın yanı sıra Bizans ve Yunan halk sanatından beslenen sanatçı, bu görsel mirası kendi zamanının insanları ve gündelik hayatıyla yorumluyor. Antik vazo resimlerini hatırlatan profilden figürleri ilk bakışta mitolojik kahramanları çağrıştırsa da karşımızdakiler çoğunlukla bisiklete binen, sigara içen, yürüyen ya da âşık olan sıradan insanlar. Fassianos’un Yunan kültüründeki yerini bu kadar özel kılan da burada ortaya çıkıyor: mitolojik karakterleri modernleştirmek yerine, modern insana mitik bir nitelik kazandırıyor.

Bu figürlerin arkasında Fassianos’un çocukluğu ve Atina sokaklarında biriktirdiği anılar da var. Müzede The Myth of His Neighbourhood başlığı altında ele alınan eserlerde, 1940’lardan 60’lara uzanan çocukluk anıları ve mahallesinde karşılaştığı karakterler Yunan mitolojisinin kahramanlarıyla iç içe geçiyor. Çocukken gördüğü insanlar ve sokakta karşılaştığı sahneler yıllar sonra eserlerinde farklı biçimlerde geri dönüyor. Fassianos için mitoloji uzak bir geçmişe ait değil; kendi anıları ve yaşadığı şehirle aynı dünyanın içinde. Ait olduğu coğrafyanın belleğini bu kadar kişisel bir yerden anlatabilmesi de eserlerinin en güçlü taraflarından biri. Mavi ve kırmızı bedenler, profilden yüzler, sigara içen adamlar ve rüzgârda saçları savrulan bisikletliler zamanla Fassianos’un imzasına dönüşüyor.

Fassianos’un bıraktığı bu dünya, müzenin güncel sergisi Bucolic Fever: Dialogue with Alekos Fassianos ile bu kez başka bir sanatçının gözünden ele alınıyor. 11 Ekim’e kadar devam eden sergide, 1985 doğumlu Yunan sanatçı ve mimar Malvina Panagiotidi, Fassianos’un arşivini ve daha az bilinen tasarım çalışmalarını araştırarak bunlardan yola çıkan yeni işler üretiyor. Panagiotidi, Fassianos’un özellikle resmin dışına çıkan üretimine, mobilya ve gündelik nesnelerle kurduğu ilişkiye odaklanıyor. Kendi işleri ise görsel olarak Fassianos’tan oldukça farklı. Cam, çelik, alüminyum ve pleksiglas gibi malzemelerle ürettiği objelerin bazıları mobilya ya da gündelik eşyaları çağrıştırırken bazıları daha alışılmadık formlara sahip. İşlevsel bir nesneyle heykel arasında duran bu işler, Fassianos’un renkli ve figüratif dünyasının yanında belirgin bir karşıtlık yaratıyor.

İki sanatçının kullandıkları malzemeler ve görsel dilleri birbirinden ayrı olsa da onları bir araya getiren ortak bir nokta var. Fassianos kendi çocukluğuna, Atina sokaklarına ve Yunanistan’ın görsel hafızasına bakarken, Panagiotidi yıllar sonra onun bıraktığı arşive kendi kuşağından yaklaşıyor. Antik Yunan’dan Fassianos’un modern Atina’sına, oradan Panagiotidi’nin bugünkü üretimlerine uzanan bu ilişki, müzede farklı dönemleri aynı çatı altında buluşturuyor. Fassianos’un geçmişle kurduğu bağ da bugün başka bir sanatçının üretimiyle devam ediyor.

Yazı ve Fotoğraflar: Zeynep Çelik