Gardiner Museum’da İslam Seramiğine Duyusal Bir Bakış

Toronto'daki Gardiner Museum, 16 Ocak–5 Nisan 2026 tarihleri arasında İslam kültürlerinde kokunun tarihsel, toplumsal ve duyusal rolünü odağına alan dikkat çekici bir sergiye ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Regatu Asefa küratörlüğündeki Pleasant Smells and Warm Fellowships: Scent in Islamic Ceramics, seramik aracılığıyla koku, hafıza ve sosyal ilişkiler arasındaki çok katmanlı bağları görünür kılıyor. Sergi, izleme eylemini genişleterek kokuyu estetik ve kültürel bir düşünme alanı olarak öne çıkarıyor.

^{Kaashif Ghanie, Grandma's Recipes, 2024, Taş çömlek üzerine sgraffito kazıma tekniği ve çok renkli sır}

İslam kültürlerinde koku; cenneti çağrıştıran, hastalıkları ve kötü ruhları uzaklaştırdığına inanılan, gündelik yaşama haz ve anlam katan güçlü bir unsur olarak yüzyıllardır önemli bir yer tutuyor. Sergi, seramiğin tarih boyunca taşıdığı ve ima ettiği kokuları hayal etmeye davet ederek, özellikle paylaşım anlarında ortaya çıkan zengin ve yoğun bir duyusal evrene işaret ediyor.

Serginin merkezinde, Müslüman kadınların tarihsel olarak inşa ettiği ve bugün de sürdürdüğü ortak bir koku peyzajı bulunuyor: ev, harem ve diğer domestik alanlar. Sanatçılar Elif Uras, Kaashif Ghanie ve Leila Fatemi, kokunun kadınlaştırılmış mekânlardaki kültürel, toplumsal ve duyusal anlamlarını çağdaş sanat pratikleri aracılığıyla ele alıyor. Bu çağdaş işler, İslam dünyasıyla uzun süreli temas hâlinde olmuş farklı kültürlere ait tarihsel seramik objelerle yan yana getirilerek, zamanlar ve coğrafyalar arasında örülmüş ortak ve “kokulu” bir sosyal alanı açığa çıkarıyor.

^{Leila Fatemi, 2025}

Bu bağlamda koku, yalnızca duyusal bir deneyim değil; eve, başkalarına ve kültürler arasında dolaşan bir bağlayıcı unsur olarak serginin ana eksenini oluşturuyor. Sergi, izleyiciyi nesnelere yalnızca bakmaya değil, onların çağrıştırdığı kokular üzerinden aidiyet, paylaşım ve kültürel süreklilik kavramlarını yeniden düşünmeye davet ediyor.

Gardiner Museum Curatorial Residency, Rebanks Ailesi’nin cömert desteğiyle hayata geçirilirken, Elif Uras’ın sergiye katılımı SAHA Derneği tarafından destekleniyor.

^{Elif Uras, Moon Face with Hundred Rose Lips, 2025, Astar boyalı, sırlı ve altın lüsterli stoneware}

Koku, seramik ve toplumsal hafızanın kesişiminde konumlanan bu sergi, İslam sanatına alışılmışın dışında, duyusal ve düşünsel bir perspektiften yaklaşmak isteyen izleyiciler için güçlü bir buluşma alanı sunuyor.

^{Kapak: Elif Uras, Day of Gold, 2025 Astar Boyalı, sırlı ve lüsterli stoneware}

Yazı ve Fotoğraflar: ArtNews