Piraye Koleksiyonu Kültürel Belleğe Dijital Bir Kapı Açıyor

^{Kapak: Nâzım ile Piraye Mithat Paşa Köşkü’nün bahçesinde - 1934.}

Türk edebiyatının en önemli isimlerinden Nâzım Hikmet'in yaşamına, üretim sürecine ve kişisel dünyasına ışık tutan Piraye Koleksiyonu, kapsamlı bir dijital arşiv olarak erişime açıldı. Şairin eşi Hatice Piraye Altınoğlu'nun yıllar boyunca büyük bir titizlikle koruduğu mektuplar, fotoğraflar, el yazmaları, defterler, çizimler, tablolar ve kişisel belgeler artık araştırmacılar, akademisyenler ve edebiyatseverler tarafından çevrim içi olarak incelenebilecek. Piraye'nin torunu Kenan Bengü tarafından duyurulan dijital koleksiyon, yalnızca Nâzım Hikmet'in biyografisine değil, Cumhuriyet dönemi kültür ve edebiyat tarihine ilişkin önemli birincil kaynakları da bir araya getiriyor.

^{Nâzım Hikmet, Kemal Tahir, Dr. Hikmet Kıvılcımlı - Çankırı Cezaevi - 1940.}

Dijital arşiv; mektuplar, fotoğraflar, belgeler, defterler, tablo ve desenler, el işleri ile Piraye'nin kişisel kitaplığını kapsayan farklı bölümlerden oluşuyor. Koleksiyonda, Nâzım Hikmet'in Bursa Cezaevi yıllarından simgeleşmiş fotoğraflarının yanı sıra Orhan Kemal ve Kemal Tahir ile çekilmiş kareler, Piraye ve annesi Celile Hanım'a yaptığı portreler ile kendi otoportreleri de yer alıyor. Ayrıca Piraye'nin ilk eşi Vedat Örfi'ye ait daha önce geniş biçimde erişilemeyen fotoğraf arşivi de koleksiyonun dikkat çeken bölümleri arasında bulunuyor. Memet Fuat'ın yıllar boyunca yayımladığı birçok kitabın temel kaynaklarından biri olan bu arşiv, bugüne dek büyük ölçüde kapalı kalan belgeleri ilk kez bütünlüklü bir dijital platform üzerinden erişime sunarak Nâzım Hikmet araştırmaları açısından yeni bir dönemin kapısını aralıyor.

^{Vedat Örfi, Piraye ve çiftinin 1923'te doğan ilk çocukları Suzan. 1925.}

Arşivin dijital ortama taşınması, yalnızca belgelerin korunmasını değil, aynı zamanda Türkiye'nin edebiyat belleğinin daha geniş kitlelere ulaştırılmasını hedefliyor. Platformda yer alan içerikler telif hakkı kapsamında korunurken, yapay zekâ sistemlerinin eğitimi dâhil izinsiz kullanımlara karşı da özel bir hukuki uyarı bulunuyor. Bu yönüyle Piraye Koleksiyonu, dijital kültürel mirasın korunmasına ilişkin güncel tartışmalar açısından da dikkat çeken örneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Yazı ve Fotoğraflar: ArtNews