Sanat, Hafıza ve Dayanışma Üzerine: Cam Gibi Değil, Kum Gibi

Kahramanmaraş depremlerinin üzerinden üç yıl geçmişken, 6 Şubat 2026 akşamı Minoa Pera’da gerçekleşen “Cam Gibi Değil, Kum Gibi” paneli; hatırlamayı durağan bir anma pratiği olmaktan çıkararak, bugünü ve geleceği kuran kolektif bir sorumluluk alanı olarak ele aldı. Talebeyiz Biz Derneği’nin Bor Sanat destekleriyle düzenlediği etkinlik, sanatı yaratıcı eylemliliğin, birlikte kalma iradesinin ve topluluk olmanın taşıyıcısı olarak konumlandıran güçlü bir buluşma zemini sundu.

Bu yaklaşım, Talebeyiz Biz’in kuruluş hikâyesiyle de doğrudan kesişiyor. 2021 yazında bir antropolog ve bir eğitimci tarafından sosyal girişim olarak kurulan Talebeyiz Biz, gençlerin inisiyatifiyle Nisan 2023’te dernekleşti. 6 Şubat depremlerinin ardından ise tüm faaliyetlerini Hatay’a taşıyarak, 15–25 yaş arası gençlerin kültür-sanata erişimini ve aktif katılımını önceleyen bir dayanışma pratiğini sahaya yaydı. Panel, tam da bu deneyimden beslenen bir hat üzerinden, gençlerin iyi olma hâlini güçlendiren topluluk modellerini sanat aracılığıyla tartışmaya açtı.

^{Beyza Elif Gezgin, Havsala, Dijital kolaj}

Moderatörlüğünü Tilbe Saran’ın üstlendiği panelde, Müge Ayan ve Ece Z. Taşkın konuşmacı olarak yer alırken, Burcu Oy tartışmacı olarak kolektif düşünme sürecine katkı sundu. Farklı disiplinlerden gelen bu buluşma, çoklu krizler çağında birlikte düşünmenin ve birlikte kalmanın imkânlarını canlı bir diyalog alanında ele aldı.

Etkinlik kapsamında, geçtiğimiz yıl DEPO İstanbul’da izleyiciyle buluşan “Biz hâlâ buradayız…” sergisinden bir seçki de katılımcılarla paylaşıldı. Bu seçki, kaybın ardından süren varoluşa, dirence ve kolektif hafızanın bugünkü karşılıklarına odaklanarak panelin düşünsel çerçevesini derinleştirdi. Toplulukların krizlerle baş etmedeki rolü, topluluk kurmanın ve sürdürmenin zorlukları ile bu süreçlerin barındırdığı dönüştürücü potansiyeller, sergi seçkisiyle birlikte ele alındı.

Son bir yıl içinde “çoklu krizler çağında genç olmak” meselesini farklı boyutlarıyla tartışan Talebeyiz Biz, gençlerin ihtiyaçlarını yalnızca analiz eden değil; bu ihtiyaçları farklı anlatım biçimleriyle görünür kılan bir yaklaşım benimsedi. Gençlerin daha adil bir dünya tahayyülüne dair geliştirdiği önerilerin, bugünü anlamak ve geleceğe yön bulmak için güçlü birer pusula işlevi görebileceği fikri, panelin ana tartışma eksenlerinden biri oldu. Gençlerle birlikte geliştirilen ve “nasıl hatırlamalıyız?” sorusuna dair ipuçları sunan topluluk modeli, bu oturum aracılığıyla kamusal bir düşünme alanına taşındı.

“Cam Gibi Değil, Kum Gibi” başlığı altında tarif edilen bu model; kırılganlığı reddetmeyen, zaman zaman dağılıp yeniden bir araya gelmeyi mümkün kılan, kesmeden ve kırmadan birlikte şekil almayı öneren bir topluluk olma hâline işaret ediyor. Camın sert ve keskin yapısının aksine kum; temasla, sabırla ve süreklilikle biçimleniyor. Panel, sanatın bu sürekliliği taşıyan ve birlikte kalma iradesini mümkün kılan bir alan olduğunu hatırlattı.

^{Ali Tuna Murt, Kısıt, Yerleştirme}

Hatırlamayı etik ve politik bir sorumluluk olarak ele alan “Cam Gibi Değil, Kum Gibi”, deprem sonrası üçüncü yılda yalnızca yas tutmayı değil; birlikte düşünmeyi, birlikte kalmayı ve yeni ihtimalleri kolektif olarak çoğaltmayı öneren güçlü bir sanat buluşması olarak hafızada yer etti.

Yazı ve Fotoğraflar: ArtNews