Venedik Bienali Türkiye Pavyonu’nda Şefkatin ve Direncin Dili

Venedik Bienali 61. Uluslararası Sanat Sergisi kapsamında Türkiye Pavyonu, bu yıl çağdaş sanatın güçlü ve özgün isimlerinden Nilbar Güreş’in Gözlerinizden Öperim (A Kiss on the Eyes) başlıklı sergisine ev sahipliği yapıyor. İstanbul Kültür Sanat Vakfı koordinasyonunda hazırlanan sergi, 9 Mayıs–22 Kasım 2026 tarihleri arasında bienalin ana mekânlarından Arsenale’de ziyaret edilebilecek.

Küratörlüğünü Başak Doğa Temür’ün üstlendiği sergi, Nilbar Güreş’in farklı dönemlerden seçilmiş yapıtlarını yeni üretimlerle bir araya getirirken; toplumsal cinsiyet, göç, aidiyet, kırılganlık ve gündelik iktidar ilişkileri etrafında yoğunlaşan çok katmanlı bir anlatı kuruyor. Fotoğraf, kolaj, yağlıboya, heykel ve yerleştirmelerin yanı sıra kumaş, makrome, yün, ahşap ve gündelik nesnelerin kullanıldığı eserler, sanatçının malzemeyle kurduğu politik ve şiirsel ilişkiyi görünür kılıyor.

Sessiz Ama Güçlü Bir Direniş Alanı

Sergi adını, Türkçede çoğunlukla mektupların sonunda kullanılan “gözlerinizden öperim” ifadesinden alıyor. Bu ifade, sergide yalnızca bir nezaket biçimi değil; aynı zamanda tahakküm kurmadan temas etmenin, şefkatle yaklaşmanın ve birlikte var olmanın politik bir önerisine dönüşüyor.

Başak Doğa Temür’ün küratöryel yaklaşımı, sergiyi doğrusal bir anlatıdan uzaklaştırarak mekânsal bir deneyime dönüştürüyor. Yapıtlar kimi zaman yere yaklaşıyor, kimi zaman tavandan sarkıyor ya da kendi ağırlığıyla dengede duruyor. Böylece izleyiciye belirli bir rota dayatılmıyor; aksine bedenin mekânla, eserle ve diğer bedenlerle kurduğu ilişki üzerine düşünmeye çağıran yavaş bir dolaşım öneriliyor.

Nilbar Güreş’in pratiğinde öne çıkan yerinden edilme, inanç temelli ayrımcılık ve toplumsal normlar gibi meseleler, sergide soyut politik başlıklar olmaktan çıkıp gündelik yaşamın kırılgan gerçeklikleri hâline geliyor. Sanatçı; tekstil, giysi ve ev içi nesneleri yalnızca estetik araçlar olarak değil, hafıza taşıyıcıları olarak kullanıyor. Bu yaklaşım, eserlerde şefkat ile direnci aynı yüzeyde buluşturuyor.

“Minör Tonlarda” Temasıyla Güçlü Bir Diyalog

Bu yıl bienalin küratörlüğünü üstlenen Koyo Kouoh tarafından belirlenen In Minor Keys (Minör Tonlarda) teması, baskın anlatıların dışında kalan daha kırılgan, daha sessiz ve çoğu zaman görünmez bırakılan deneyimlere odaklanıyor. Türkiye Pavyonu da bu temayla güçlü bir bağ kurarak, inceliği ve duyarlılığı politik bir güç alanı olarak yeniden tanımlıyor.

Nilbar Güreş’in sergisi, büyük jestler yerine küçük temasların dönüştürücü gücünü öne çıkarıyor. Mütevazı ama etkili müdahaleler aracılığıyla izleyiciyi bakışını yeniden kurmaya davet ediyor.

Açılışa Uluslararası Yoğun İlgi

Türkiye Pavyonu’nun açılışı 6 Mayıs’ta Arsenale’de gerçekleştirildi. Açılışa, Türkiye Cumhuriyeti Roma Büyükelçisi Elif Çomoğlu Ülgen, Venedik Bienali Başkanı Pietrangelo Buttafuoco, Bienal Genel Müdürü Andrea Del Mercato ile sanat, akademi ve uluslararası basın dünyasından çok sayıda isim katıldı.

Açılışta konuşan Büyükelçi Elif Çomoğlu Ülgen, Türkiye’nin 2014 yılından bu yana bienalde kalıcı mekânıyla temsil edilmesinin önemine dikkat çekerek, kültürel diplomasi açısından Türkiye Pavyonu’nun uluslararası görünürlüğünü vurguladı.

İKSV Genel Müdür Yardımcısı Yeşim Gürer Oymak ise Nilbar Güreş’in sergisinin bienalin bu yılki temasıyla “derin bir uyum içinde” olduğunu belirterek, serginin samimiyeti bir dayanıklılık biçimine dönüştüren güçlü bir sanatsal dil sunduğunu ifade etti.

Türkiye Pavyonu’na Güçlü Destek

Türkiye Pavyonu, İKSV koordinasyonunda; T.C. Dışişleri Bakanlığı himayesi ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı katkılarıyla gerçekleştiriliyor. Serginin sponsorluğunu Borusan Otomotiv ve Trendyol Sanat üstlenirken, prodüksiyon desteği SAHA Derneği tarafından sağlanıyor. 

Sergiye eşlik eden Türkçe-İngilizce çift dilli kitap ise Vehbi Koç Vakfı desteğiyle hazırlandı. Kitapta Başak Doğa Temür ve küratör-yazar Franz Thalmair’in metinlerinin yanı sıra; Margaret Atwood, Audre Lorde, Etel Adnan ve Birhan Keskin gibi isimlerin şiirleri de yer alıyor.

Türkiye Pavyonu, bu yıl yalnızca çağdaş sanatın estetik sınırlarını değil; aynı zamanda birlikte yaşama, bakma ve temas etme biçimlerimizi de yeniden düşünmeye açan güçlü bir öneri sunuyor. Nilbar Güreş’in “Gözlerinizden Öperim” sergisi, Venedik Bienali’nin en dikkat çekici ve duygusal yoğunluğu en yüksek projelerinden biri olmaya aday görünüyor.

Yazı ve Fotoğraflar: ArtNews